در تجارت بین‌المللی، فقط قیمت کالا نیست که باید بین خریدار و فروشنده مشخص شود. هزینه حمل، بیمه، تشریفات گمرکی، محل تحویل کالا و حتی نقطه‌ای که ریسک کالا از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود نیز باید از قبل مشخص باشد.
اینجاست که اینکوترمز 2020 (Incoterms 2020) اهمیت پیدا می‌کند. اینکوترمز مجموعه‌ای از 11 اصطلاح تجاری سه‌حرفی است که توسط اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) تدوین شده و برای مشخص کردن وظایف، هزینه‌ها و ریسک‌های خریدار و فروشنده در قراردادهای فروش کالا استفاده می‌شود. نسخه 2020 از اول ژانویه 2020 لازم‌الاجرا شده و جدیدترین نسخه این قواعد است.
در این مقاله، انواع اینکوترمز 2020، تفاوت آن‌ها، مسئولیت خریدار و فروشنده و مهم‌ترین تغییرات این نسخه نسبت به اینکوترمز 2010 را بررسی می‌کنیم.
اینکوترمز چیست و چه کاربردی دارد؟
اینکوترمز یا Incoterms مخفف International Commercial Terms است و مجموعه‌ای از قواعد استاندارد برای تفسیر اصطلاحات رایج در قراردادهای خرید و فروش کالا محسوب می‌شود.
برای مثال، وقتی در قرارداد نوشته می‌شود:
FOB Shanghai – Incoterms 2020
این عبارت فقط یک روش قیمت‌گذاری نیست؛ بلکه مشخص می‌کند تحویل کالا و انتقال ریسک در چه نقطه‌ای انجام می‌شود و کدام هزینه‌ها و مسئولیت‌ها بر عهده خریدار یا فروشنده است.
قواعد اینکوترمز برای کاهش ابهام و اختلاف در معاملات طراحی شده‌اند و مسئولیت‌ها، هزینه‌ها و ریسک‌های مرتبط با تحویل کالا را بین طرفین مشخص می‌کنند.
اینکوترمز چه مواردی را مشخص می‌کند؟
به‌طور کلی، اینکوترمز مشخص می‌کند:
- کالا در چه محل و نقطه‌ای به خریدار تحویل داده می‌شود.
- ریسک کالا در چه زمانی از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود.
- کدام طرف مسئول هماهنگی و پرداخت حمل است.
- مسئولیت تشریفات گمرکی صادرات و واردات با چه کسی است.
- در برخی قواعد، کدام طرف باید برای کالا بیمه تهیه کند.
- هزینه‌هایی مانند حمل، بارگیری، تخلیه و برخی هزینه‌های مرتبط با تحویل چگونه میان طرفین تقسیم می‌شوند.
در ساختار Incoterms 2020، تحویل، انتقال ریسک، حمل، بیمه، اسناد حمل، تشریفات صادرات و واردات و تخصیص هزینه‌ها به‌صورت مشخص در هر قاعده تعریف شده‌اند.
اینکوترمز چه مواردی را مشخص نمی‌کند؟
اینکوترمز جایگزین کل قرارداد فروش نیست. این قواعد به‌تنهایی قیمت کالا، روش و زمان پرداخت، انتقال مالکیت کالا یا نحوه حل تمام اختلافات قراردادی را تعیین نمی‌کنند.
بنابراین، درج یک اصطلاح مانند CIF یا FOB در قرارداد به معنی بی‌نیاز شدن طرفین از تعیین سایر شرایط معامله نیست.
اینکوترمز 2020 چیست؟
Incoterms 2020 آخرین نسخه قواعد اینکوترمز است که توسط ICC منتشر شده و از اول ژانویه 2020 وارد مرحله اجرا شده است. این نسخه شامل 11 قاعده تجاری است که بر اساس نوع حمل و نحوه توزیع هزینه‌ها، مسئولیت‌ها و ریسک میان خریدار و فروشنده تعریف شده‌اند.
هدف از نسخه 2020 فقط تغییر چند اصطلاح نبود؛ ICC تلاش کرده ساختار و توضیحات قواعد را نیز طوری تنظیم کند که انتخاب قاعده مناسب برای معامله ساده‌تر شود و تفاوت میان محل تحویل، انتقال ریسک و هزینه‌ها واضح‌تر باشد.
اینکوترمز 2020 چند اصطلاح دارد؟
در اینکوترمز 2020، 11 قاعده وجود دارد:
برای تمام روش‌های حمل:
EXW، FCA، CPT، CIP، DAP، DPU و DDP
مخصوص حمل دریایی و آبراه داخلی:
FAS، FOB، CFR و CIF.
اینکوترمزها چگونه دسته‌بندی می‌شوند؟
دسته اول می‌تواند برای حمل هوایی، زمینی، ریلی، دریایی یا حمل ترکیبی استفاده شود.
دسته دوم برای معاملاتی طراحی شده است که محل تحویل و نقطه انتقال ریسک با حمل دریایی یا آبراه داخلی ارتباط دارد.
به همین دلیل، انتخاب اینکوترمز نباید صرفاً بر اساس نام یا میزان هزینه انجام شود؛ نوع حمل و نقطه تحویل نیز اهمیت دارد.
انواع اینکوترمز 2020
اینکوترمزهای قابل استفاده برای تمام روش‌های حمل
EXW – Ex Works
در EXW، فروشنده کالا را در محل تعیین‌شده، معمولا کارخانه یا انبار خود، در اختیار خریدار قرار می‌دهد. از این نقطه، مسئولیت اصلی حمل و بخش عمده هزینه‌ها و ریسک‌ها بر عهده خریدار است.
در این قاعده، فروشنده معمولا موظف نیست کالا را روی وسیله حمل بارگیری کند یا تشریفات صادرات را انجام دهد.
EXW معمولاً زمانی مورد توجه قرار می‌گیرد که خریدار بتواند بخش عمده فرآیند حمل و تشریفات را خودش مدیریت کند.
FCA – Free Carrier
در FCA، فروشنده کالا را در محل تعیین‌شده به حمل‌کننده یا شخصی که خریدار معرفی کرده تحویل می‌دهد. نقطه دقیق تحویل اهمیت زیادی دارد، زیرا انتقال ریسک در همان نقطه انجام می‌شود.
FCA برای انواع روش‌های حمل قابل استفاده است و در معاملات چندوجهی نیز کاربرد دارد.
CPT – Carriage Paid To
در CPT، فروشنده هزینه حمل کالا تا مقصد تعیین‌شده را پرداخت می‌کند، اما انتقال ریسک در نقطه‌ای زودتر از مقصد و هنگام تحویل کالا به حمل‌کننده انجام می‌شود.
بنابراین پرداخت هزینه حمل توسط فروشنده به معنی باقی ماندن ریسک نزد فروشنده تا مقصد نیست.
CIP – Carriage and Insurance Paid To
در CIP، فروشنده هزینه حمل تا مقصد تعیین‌شده را پرداخت می‌کند و همچنین مسئول تهیه بیمه مطابق الزامات این قاعده است.
نکته مهم این است که مانند CPT، ریسک کالا با تحویل به حمل‌کننده منتقل می‌شود؛ حتی اگر فروشنده همچنان هزینه حمل تا مقصد را پرداخت کند.
DAP – Delivered at Place
در DAP، فروشنده کالا را تا محل مقصد تعیین‌شده حمل می‌کند و کالا را در اختیار خریدار قرار می‌دهد؛ اما کالا در مقصد تخلیه نشده است.
بنابراین خریدار باید مسئولیت تخلیه کالا را بر عهده بگیرد و تشریفات واردات نیز طبق ساختار این قاعده بر عهده خریدار است.
DPU – Delivered at Place Unloaded
در DPU، فروشنده کالا را تا مقصد مشخص‌شده حمل کرده و مسئول تخلیه کالا نیز هست.
DPU در نسخه 2020 جایگزین DAT شد و برخلاف نام DAT، مقصد را به ترمینال محدود نمی‌کند. به همین دلیل می‌توان از آن برای یک محل مشخص در مقصد استفاده کرد.
DDP – Delivered Duty Paid
در DDP، فروشنده بیشترین سطح تعهد را در میان 11 قاعده اینکوترمز بر عهده دارد. فروشنده باید کالا را تا مقصد تعیین‌شده برساند و مسئولیت تشریفات واردات و پرداخت حقوق و عوارض مربوط به واردات را نیز طبق این قاعده بر عهده بگیرد.
به همین دلیل DDP برای فروشنده تعهد و مسئولیت بیشتری نسبت به سایر قواعد ایجاد می‌کند.
اینکوترمزهای مخصوص حمل‌ونقل دریایی و آبراه داخلی
FAS – Free Alongside Ship
در FAS، فروشنده کالا را در کنار کشتی در بندر بارگیری تعیین‌شده تحویل می‌دهد. پس از این نقطه، مسئولیت‌ها و ریسک‌های مربوط به کالا بر عهده خریدار قرار می‌گیرد.
FOB – Free On Board
در FOB، فروشنده کالا را روی کشتی تعیین‌شده در بندر بارگیری تحویل می‌دهد. انتقال ریسک نیز در همین نقطه انجام می‌شود.
FOB یکی از شناخته‌شده‌ترین اصطلاحات اینکوترمز در معاملات دریایی است، اما انتخاب آن باید با نوع کالا، روش حمل و نحوه تحویل مورد توافق طرفین هماهنگ باشد.
CFR – Cost and Freight
در CFR، فروشنده هزینه حمل کالا تا بندر مقصد را پرداخت می‌کند، اما ریسک کالا پس از تحویل کالا روی کشتی در بندر مبدأ به خریدار منتقل می‌شود.
بنابراین مانند CPT، پرداخت هزینه حمل تا مقصد به معنی انتقال ریسک تا مقصد نیست.
CIF – Cost, Insurance and Freight
در CIF، فروشنده علاوه بر پرداخت هزینه حمل تا بندر مقصد، موظف به تهیه بیمه مطابق الزامات اینکوترمز است.
CIF مخصوص حمل دریایی و آبراه داخلی است و تفاوت اصلی آن با CFR در تعهد فروشنده برای تهیه بیمه است.
جدول اینکوترمز 2020؛ تفاوت مسئولیت خریدار و فروشنده
| اینکوترمز | نوع حمل | پرداخت حمل اصلی | بیمه توسط فروشنده | محل اصلی انتقال ریسک |
|---|---|---|---|---|
| EXW | همه روش‌ها | خریدار | خیر | محل تعیین‌شده در مبدأ |
| FCA | همه روش‌ها | خریدار | خیر | محل تحویل |
| CPT | همه روش‌ها | فروشنده | خیر | هنگام تحویل به حمل‌کننده |
| CIP | همه روش‌ها | فروشنده | بله | هنگام تحویل به حمل‌کننده |
| DAP | همه روش‌ها | فروشنده | خیر | مقصد، پیش از تخلیه |
| DPU | همه روش‌ها | فروشنده | خیر | مقصد، پس از تخلیه |
| DDP | همه روش‌ها | فروشنده | خیر | مقصد |
| FAS | دریایی | خریدار | خیر | کنار کشتی |
| FOB | دریایی | خریدار | خیر | روی کشتی |
| CFR | دریایی | فروشنده | خیر | روی کشتی |
| CIF | دریایی | فروشنده | بله | روی کشتی |
این جدول برای یک مقایسه سریع مناسب است، اما برای انتخاب نهایی یک قاعده باید شرایط کامل معامله، محل دقیق تحویل و تعهدات طرفین نیز بررسی شود.
مهم‌ترین تغییرات اینکوترمز 2020 نسبت به 2010
نسخه 2020 علاوه بر اصلاحات محتوایی، تلاش کرده نحوه ارائه قواعد را نیز برای کاربران شفاف‌تر کند؛ از جمله برجسته‌تر شدن موضوع تحویل و انتقال ریسک و ارائه توضیحات کاربردی‌تر برای هر قاعده.
تغییر DAT به DPU
یکی از شناخته‌شده‌ترین تغییرات، جایگزین شدن DPU با DAT است.
در DAT، تحویل کالا به ترمینال مشخص‌شده محدود بود؛ اما در DPU مقصد می‌تواند محل مشخص دیگری باشد و فروشنده همچنان مسئول تخلیه کالا است.
تغییرات FCA و بارنامه On-board
در نسخه 2020، برای FCA شرایطی پیش‌بینی شده که در معاملات حمل دریایی، طرفین بتوانند در شرایط مشخص درباره صدور بارنامه با عبارت On-board توافق کنند. این تغییر به‌خصوص برای معاملاتی اهمیت دارد که بانک یا فرآیند تأمین مالی به چنین سندی نیاز دارد.
تفاوت پوشش بیمه در CIP و CIF
در Incoterms 2020، سطح پوشش بیمه مورد انتظار در CIP و CIF یکسان نیست و CIP پوشش بالاتری را در نظر می‌گیرد.
بنابراین اگر بیمه بخشی مهم از تصمیم تجاری شماست، نباید فقط به وجود کلمه Insurance در نام قاعده توجه کرد و باید الزامات بیمه همان قاعده را بررسی کرد.
شفاف‌تر شدن هزینه‌ها
در نسخه 2020، هزینه‌های مرتبط با هر قاعده در بخش A9/B9 متمرکز شده‌اند تا خریدار و فروشنده بتوانند مسئولیت هزینه‌ها را راحت‌تر بررسی کنند.
توجه بیشتر به الزامات امنیتی و حمل با وسیله شخصی
در Incoterms 2020 توجه بیشتری به الزامات امنیتی مرتبط با حمل و همچنین شرایطی که حمل با وسیله حمل متعلق به خود خریدار یا فروشنده انجام می‌شود، شده است.
تفاوت اینکوترمز 2010 و 2020 چیست؟
اگرچه ساختار کلی اینکوترمز در نسخه 2020 حفظ شده، چند تغییر مهم در قواعد، بیمه، نحوه ارائه هزینه‌ها و کاربرد برخی اصطلاحات ایجاد شده است. در تصویر زیر، مهم‌ترین تفاوت‌های Incoterms 2010 و Incoterms 2020 را به‌صورت خلاصه مشاهده می‌کنید.
مهم‌ترین تفاوت‌ها را می‌توان در جدول زیر نیز بررسی کرد:
| موضوع | Incoterms 2010 | Incoterms 2020 |
|---|---|---|
| قاعده DAT | وجود داشت | با DPU جایگزین شد |
| FCA و بارنامه On-board | ساختار قبلی | امکان توافق مشخص برای صدور On-board B/L |
| بیمه CIP | پوشش قبلی | پوشش بالاتر نسبت به CIF |
| نمایش هزینه‌ها | ساختار قبلی | تجمیع هزینه‌ها در A9/B9 |
| ارائه توضیحات | Guidance Notes | Explanatory Notes گسترده‌تر |
| ساختار قواعد | تحویل و ریسک در جایگاه قبلی | تحویل و ریسک برجسته‌تر شده‌اند |
این تغییرات به معنی بی‌اعتبار شدن خودکار قراردادهایی که بر اساس Incoterms 2010 تنظیم شده‌اند نیست؛ نسخه مورد استفاده باید در قرارداد به‌صورت مشخص درج شود. نسخه 2020 از اول ژانویه 2020 اجرایی شده و جدیدترین نسخه ICC است.
کدام اینکوترمز برای چه نوع معامله‌ای مناسب است؟
انتخاب اینکوترمز مناسب به این بستگی دارد که چه کسی قرار است حمل، هزینه، بیمه و ریسک را مدیریت کند. بنابراین نمی‌توان یک قاعده را برای تمام معاملات «بهترین» دانست.
اگر فروشنده کمترین مسئولیت را می‌خواهد
EXW سطح تعهد نسبتا محدودی برای فروشنده ایجاد می‌کند و خریدار بخش زیادی از فرآیند حمل را مدیریت می‌کند.
اگر حمل ترکیبی دارید
برای معاملاتی که بیش از یک روش حمل در آن‌ها استفاده می‌شود، قواعد گروه «تمام روش‌های حمل» مانند FCA، CPT، CIP، DAP، DPU و DDP قابل بررسی هستند.
اگر حمل دریایی دارید
برای حمل دریایی و آبراه داخلی، قواعد FAS، FOB، CFR و CIF طراحی شده‌اند.
با این حال، صرفاً دریایی بودن حمل به معنی مناسب بودن FOB یا CIF برای هر معامله نیست. محل تحویل، نوع کالا، نحوه حمل و مسئولیت‌هایی که طرفین می‌خواهند بر عهده بگیرند باید بررسی شود.
اگر فروشنده مسئول حمل تا مقصد است
قواعدی مانند DAP، DPU و DDP تعهد بیشتری برای رساندن کالا تا مقصد ایجاد می‌کنند؛ اما تفاوت آن‌ها در تخلیه کالا و تشریفات واردات بسیار مهم است.
نکات مهم استفاده از اینکوترمز 2020 در قرارداد
استفاده از یک اصطلاح سه‌حرفی به‌تنهایی برای جلوگیری از اختلاف کافی نیست. بهتر است هنگام تنظیم قرارداد این موارد را مشخص کنید:
- نسخه مورد استفاده را دقیق بنویسید؛ برای مثال FOB Shanghai, Incoterms® 2020.
- محل یا نقطه تحویل را تا حد امکان دقیق مشخص کنید.
- انتقال ریسک را از پرداخت هزینه حمل جدا در نظر بگیرید.
- مسئولیت بیمه را بررسی کنید.
- مسئولیت تشریفات صادرات و واردات را مشخص کنید.
- هزینه‌های جانبی حمل را بررسی کنید.
- نوع حمل را با قاعده انتخابی تطبیق دهید.
- در صورت استفاده از حمل ترکیبی، صرفاً بر اساس اصطلاحات رایج در بازار تصمیم نگیرید.
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور شود هرجا فروشنده هزینه حمل را پرداخت می‌کند، ریسک کالا نیز تا مقصد با اوست؛ در حالی که در قواعدی مانند CPT، CIP، CFR و CIF، پرداخت حمل توسط فروشنده می‌تواند تا مقصد ادامه داشته باشد اما انتقال ریسک در نقطه‌ای زودتر انجام شود.
سوالات متداول درباره اینکوترمز 2020
اینکوترمز 2020 چند اصطلاح دارد؟
اینکوترمز 2020 شامل 11 قاعده است: هفت قاعده برای تمام روش‌های حمل و چهار قاعده مخصوص حمل دریایی و آبراه داخلی.
آخرین نسخه اینکوترمز چیست؟
Incoterms 2020 جدیدترین نسخه قواعد اینکوترمز ICC است و از اول ژانویه 2020 لازم‌الاجرا شده است.
تفاوت FCA و FOB چیست؟
FCA برای تمام روش‌های حمل قابل استفاده است، در حالی که FOB در گروه قواعد مخصوص حمل دریایی و آبراه داخلی قرار دارد. علاوه بر این، نقطه تحویل و انتقال ریسک در این دو قاعده متفاوت است.
تفاوت CIF و CFR چیست؟
در هر دو قاعده فروشنده هزینه حمل تا بندر مقصد را پرداخت می‌کند و ریسک در مبدأ و هنگام تحویل روی کشتی منتقل می‌شود؛ تفاوت اصلی این است که در CIF فروشنده مسئول تهیه بیمه مطابق الزامات قاعده نیز هست.
تفاوت DAP و DDP چیست؟
در هر دو، فروشنده کالا را تا مقصد تعیین‌شده می‌رساند؛ اما در DDP فروشنده مسئول تشریفات واردات و پرداخت حقوق و عوارض وارداتی طبق قاعده است، در حالی که این مسئولیت‌ها در DAP بر عهده خریدار قرار می‌گیرد.
کدام اینکوترمز برای حمل دریایی مناسب است؟
چهار قاعده FAS، FOB، CFR و CIF مخصوص حمل دریایی و آبراه داخلی هستند. با این حال، انتخاب میان آن‌ها باید بر اساس محل تحویل، مسئولیت حمل، بیمه، نوع کالا و شرایط قرارداد انجام شود.
جمع‌بندی
اینکوترمز 2020 یک زبان مشترک برای مشخص کردن بخش مهمی از مسئولیت‌های خریدار و فروشنده در معاملات کالا است. این قواعد تعیین می‌کنند کالا کجا تحویل داده می‌شود، ریسک در چه نقطه‌ای منتقل می‌شود و هزینه‌ها و برخی تعهدات حمل و گمرک بر عهده کدام طرف قرار می‌گیرد.
در این نسخه 11 قاعده وجود دارد که هفت مورد برای تمام روش‌های حمل و چهار مورد برای حمل دریایی و آبراه داخلی استفاده می‌شوند.
تفاوت اصلی اینکوترمزها فقط در میزان هزینه‌ای که خریدار یا فروشنده پرداخت می‌کند نیست؛ نقطه تحویل و انتقال ریسک نیز اهمیت اساسی دارد. به همین دلیل، انتخاب اینکوترمز مناسب باید متناسب با نوع کالا، روش حمل، مقصد، مسئولیت‌های مورد توافق و شرایط واقعی معامله انجام شود.
اگر در انتخاب روش حمل، مقایسه نرخ و بررسی گزینه‌های مختلف برای حمل بین‌المللی برایتان اهمیت دارد، می‌توانید از پلتفرم باریچ برای دریافت و مقایسه پیشنهادهای حمل استفاده کنید.
دیدگاه شما